W dzisiejszych czasach prężnego rozwoju cywilizacji i powstających na każdym kroku nowych technologii, ochrona przyrody, to nie tylko indywidualne postępowanie każdego obywatela ale szeroki zakres działań normowanych przez prawo, mający na celu zapobieganie niszczeniu otaczającego nas środowiska naturalnego. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. reguluje kwestie prawne w zakresie budownictwa - od wielkich inwestycji na skalę krajową - po budowę domu jednorodzinnego. Na co warto zwrócić uwagę i o czym pamiętać realizując swoją prywatną inwestycję, by nie działać nieświadomie przeciw prawu?

Zarówno w fazie budowy domu jak i w fazie ją poprzedzającej, czyli przygotowania placu budowy obowiązują nas przepisy prawne. Zgodnie z art.75 ww. ustawy - Prawo Ochrony Środowiska, pamiętać należy o uwzględnieniu ochrony środowiska na obszarze prowadzenia prac. Przy prowadzeniu prac budowlanych dopuszcza się wykorzystywanie i przekształcanie elementów przyrodniczych wyłącznie w takim zakresie, w jakim jest to konieczne w związku z realizacją konkretnej inwestycji. Jeżeli ochrona elementów przyrodniczych nie jest możliwa, zarówno inwestor jak i wykonawca zobowiązani są podejmować działania mające na celu naprawę wyrządzonych szkód prowadzącą do przywrócenia równowagi przyrodniczej na danym terenie, wyrównania szkód dokonanych w środowisku przez realizację przedsięwzięcia i zachowanie walorów krajobrazowych. Szczegółowy zakres opisanych wyżej obowiązków określany jest przez starostę lub wojewodę w pozwoleniu na budowę. Naruszenie powyższych obowiązków stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny. Do nakładania tych grzywien w uprawnieni są m. in. inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska.

Budownictwo jednorodzinne w ujęciu prawa środowiskowego

W wymaganej przed ubieganiem się o pozwolenie na budowę, decyzji o wyłączeniu gruntu rolnego z produkcji, może zostać nałożony na inwestora obowiązek zdjęcia i wykorzystania na cele poprawy wartości użytkowej gruntów próchniczej warstwy gleby z gruntów rolnych klas I, II, IIa, IIIb, III, IVa i IV oraz torfowisk. Wartstwa próchnicza to wierzchnia warstwa gleby o zawartości powyżej 1,5% próchnicy glebowej. Miąższość tej warstwy określa się w decyzji o wyłączeniu gruntu rolnego z produkcji. W przypadku zaniechania powyższego, osoba wyłączająca grunty z produkcji musi uiścić dodatkową opłatę za każdy 1m3 niewłaściwie wykorzystanej próchniczej warstwy gleby.

Warunki wykonywania robót melioracyjnych, odwodnień oraz robót ziemnych zmieniających stosunki wodne ustalane są w osobnej decyzji. Uzyskanie powyższej decyzji jest obowiązkiem inwestora i musi nastąpić przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Warunek ten dotyczy przede wszystkim działań zmieniających stosunki wodne na terenach o szczególnych wartościach przyrodniczych, zwłaszcza na terenach, na których znajdują się skupienia roślinności o szczególnej wartości z punktu widzenia przyrodniczego, terenach o walorach krajobrazowych i ekologicznych, terenach masowych lęgów ptactwa, występowania skupień gatunków chronionych oraz tarlisk, zimowisk, przepławek i miejsc masowej migracji ryb i innych organizmów wodnych.

Natomiast pozwolenia wodnoprawnego wymaga tzw. szczególne korzystanie z wód, czyli pobieranie oraz odprowadzanie powierzchniowych i podziemnych wód, a także odprowadzanie ścieków do wód i do ziemi. Powyższej zgody wymaga również odwadnianie obiektów lub wykopów budowlanych, jeżeli zasięg leja depresji wykracza poza granice terenu działki. Obliczenia oraz zasady prowadzenia robót odwodnieniowych powinny być zawarte w projekcie budowlanym.

Jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, decyzja o warunkach zabudowy lub o pozwoleniu na budowę nie określają warunków i sposobu zagospodarowania mas ziemnych lub skalnych usuwanych lub przemieszczanych w trakcie budowy, to takie masy ziemne traktowane są jak odpady zgodnie z ustawą o odpadach. Także gleba lub ziemia używane w pracach ziemnych powinny spełniać określone standardy jakościowe. Dopuszczalne wartości stężeń określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 09 września 2002r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi.

Jako władający nieruchomością zobowiązani jesteśmy także do utrzymania we prawidłowym stanie drzewostanu rosnącego na terenie przyszłej budowy. Roboty ziemne oraz inne roboty związane z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, prowadzone w pobliżu drzew lub krzewów należy wykonywać w sposób mający na względzie ich bezpieczeństwo. Za niszczenie terenów zieleni, powodowane niewłaściwym prowadzeniem robót, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną i obciąża nią odpowiedzialnego za zniszczenia. Wycinka drzew lub krzewów (za wyjątkiem owocowych), których wiek przekracza 5 lat może nastąpić za zezwoleniem odpowiedniej jednostki administracyjnej. Organ może uzależnić udzielenie zezwolenia lub przeniesienia drzew we wskazane przez siebie miejsce lub zastąpienie ich innymi drzewami.