Przydomowe oczyszczalnie ścieków stanowią idealne rozwiązanie na terenach, które są pozbawione sieci kanalizacyjnej. Coraz częściej zastępują szamba, które mają określoną objętość, a ich użytkowanie wiąże się z dość dużymi kosztami wywożenia nieczystości.
Przydomowe oczyszczalnie ścieków są ekologiczne, tanie w utrzymaniu i dość proste w budowie. Działanie takiej przydomowej oczyszczalni opiera się na działaniu bakterii, które biologicznie rozkładają ścieki.

Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków wymaga zachowania minimalnych odległości od różnych obiektów i wód gruntowych. Jest to związane z możliwością rozprzestrzenienia się zanieczyszczeń i różnych mikroorganizmów chorobotwórczych.

Można wyróżnić pięć rodzajów przydomowych oczyszczalni ścieków:
- z drenażem rozsączającym – jest to najczęściej stosowany sposób oczyszczania ścieków. Nieczystości po wstępnym oczyszczeniu w osadniku gnilnym, przepływają do drenażu, który ułożony jest na warstwie żwiru. Następnie, po oczyszczaniu w warstwie żwiru lub piasku, przepływają do gruntu. Tego typu oczyszczalnie przydomowe mogą być budowane tylko na gruntach przepuszczalnych, na których można zachować minimum 1,5 metra odległości rur drenarskich od poziomy wód gruntowych.
Rury drenażu układane są na w wykopach o szerokości 50-80 cm i na głębokości 40-50 cm w warstwie żwiru. Pokryte są geowłókniną, przepuszczającą powietrze oraz wodę. Która ma za zadanie zabezpieczenie rur oraz żwiru przed ziemią służąca do zasypania wykopu. Końcówki rur drenarskich są połączone ze sobą i i zakończone kominkiem wentylacyjnym, który jest wyprowadzony na wysokość ok.0.6 m nad ziemią.
Jeżeli poziom wód zalegających w gruncie jest wysoki, drenaż może być ułożony na wzniesieniu usypanym z piasku. Dodatkowo można zastosować pompę tłoczącą ścieki do drenażu;
- z filtrem piaskowym – bardzo chętnie stosowana jest na gruntach gliniastych i ilastych. Składa się on ze studzienki rozdzielczej, rur drenarskich, rur zbierających oraz studzienki zbiorczej. Filtr ułożony jest na warstwie gliny lub folii nieprzepuszczającej wody. Rury znajdują się na warstwie żwiru, a pomiędzy nim znajduje się warstwa piasku. Filtr zabezpieczony jest warstwą geowłókniny, która przysypana jest warstwą ziemi.
Ścieki po przefiltrowaniu i oczyszczeniu w warstwie żwiru, spływają do drenażu zbierającego, a następnie odprowadzane są do wód powierzchniowych lub do gruntu;
- z filtrem gruntowo - roślinnym – tego rodzaju oczyszczalnie zwane są inaczej oczyszczalniami korzeniowymi lub hydrobotanicznymi. Bardzo często stosowane są na terenach gliniastych lub ilastych. Oczyszczone ścieki są rozsączane w gruncie, żwirze lub piasku. Całość obsadzona jest roślinnością taką jak trzcina, pałka wodna czy wierzba krzewiasta. Ten sposób oczyszczania jest najbardziej ekologiczny i najbardziej zbliżony do naturalnego.
- z osadem czynnym – może być budowana na niewielkich działkach. Są to oczyszczalnie całkowicie zautomatyzowane, które wymagają jedynie okresowego wywozu nieczystości. Taka ekologiczna oczyszczalnia ścieków składa się z osadnika gnilnego, zbiornika retencyjnego oraz reaktora, w którym następuje oczyszczanie ścieków. Są także wyposażone w system napowietrzania, pompę tłoczącą ścieki, pompę do osadu oraz automatykę.
Rozkład nieczystości odbywa się za pomocą organizmów roślinnych czy zwierzęcych. Następnie ścieki przepływają do osadnika wtórnego, w którym następuje oddzielenie od nich osadu. Oczyszczone ścieki odprowadzane są do odbiornika;
- ze złożem biologicznym – jest to sposób oczyszczania ścieków, który odbywa się w zamkniętym zbiorniku. Zbiornik wypełniony jest materiałem takim jak żwir ceramiczny, drobno pocięte rurki wykonane z tworzywa sztucznego czy siatka polietylenowa. Na powierzchni złoża tworzy się błona biologiczna zbudowana z mikroorganizmów, które odżywiają się związkami znajdującymi się w przepływających przez złoże ściekach. Każda porcja ścieków jest jet wielokrotnie przepuszczana przez złoże, aż do osiągnięcia wymaganego stopnia czystości.

Osadnik gnilny jest bardzo istotnym elementem przydomowej oczyszczalni ścieków. Następuje w nim wstępne oczyszczenie nieczystości. Warto pamiętać aby co rok lub dwa lata usuwać nagromadzony osad ze zbiornika. Jednak warto zostawić trochę osadu na dnie zbiornika. Dzięki temu proces fermentacji zostanie szybciej uruchomiony.
Proces fermentacji można także przyspieszyć za pomocą tzw. bioaktywatorów, które umożliwiają przyspieszenie rozkładu nieczystości, poprawiają jakość oczyszczonych ścieków oraz zmniejszają intensywność wydzielania nieprzyjemnych zapachów.
Osadnik gnilny wykonywane są najczęściej z tworzywa sztucznego lub z żelbetu. Na końcu zbiornika zazwyczaj umieszczony jest filtr, który zabezpiecza przed wypływem zanieczyszczeń zalegających na powierzchni ścieków.
Wielkość takiego osadnika jest dobierana tak, aby pomieścił on ścieki wytworzone przez mieszkańców domku jednorodzinnego w przeciągu 3 dni.

Wybór typu oczyszczalni zależy nie tylko od naszej decyzji czy kwoty jaką dysponujemy ale także od ograniczeń prawnych i technicznych. Przede wszystkim budując oczyszczalnie ścieków, należy zachować zalecane odległości. Projekt biologicznej oczyszczalni ścieków musi także uwzględnić takie aspekty jak ilość dostarczanych ścieków, charakter obiektu czy możliwości przestrzenne oraz gruntowe.
Warto także pamiętać, że przydomowa oczyszczalnia ścieków jest inwestycją trwałą, która po dłuższym czasie przynosi korzyści zarówno ekologiczne jak i ekonomiczne.